COĞRAFYA


Coğrafya, dünyanın yüzeyiyle, bu yüzeyin fiziksel yapısı ve bu arada bitki, hayvan ve insanların bu yüzeydeki dağılımı, vb. konularla ilgilenen bilimler grubunun ortak adı. Coğrafya, harita ve plan yapma temeline dayanır. Coğrafi bilimler geliştikçe, modern kartografi (harita yapımı) buna paralel olarak gelişmiştir.

Biyocoğrafya, bitkilerin ve aralarında insanda olmak üzere hayvanların yerküre üzerindeki dağılımıyla ilgilenir. Biyoloji ve Ekoloji bilimleriyle yakından ilgilidir.

Ekonomik coğrafya, dünyadaki ticaret yollarını ve şekillerini üretim, alışveriş, tüketim ve iletim açısından inceler, ekonomi bilimiyle yakın ilişkidedir.

Matematiksel coğrafya, dünyanın boyutları, biçimi ve hareketleriyle uğraştığından, Astronomi bilimiyle sıkı sıkıya bağlantılıdır.

Fiziksel coğrafya, dünyanın fizik yapısını konu alır; iklimbilim ve okyanus bilimi (Oşinografi) ve fiziksel jeolojiyle çok yakından ilgilidir.

Siyasal coğrafya, dünyadaki ulusların bölümlenmesini inceler. Bölgesel coğrafya ise, fiziksel sınırlarla ayrılmış bölgelerle ilgilenir.

Tarihsel coğrafya, geçmiş günlere ait coğrafya ile uğraşır.

Uygulamalı coğrafya, bu sayılan dalların hepsinin sosyoekonomik sorunların çözümlenebilmesi için nasıl uygulanacağına bakar, şehir coğrafyası, sosyal coğrafya gibi dallara ayrılan uygulamalı coğrafya, Sosyoloji bilimine katkıda bulunur.


Coğrafyanın gelişimi: Coğrafya dünyanın nasıl bir yer olduğunu öğrenmeye çalışan eski Yunanlıların çabalarıyla ortaya çıkmış bir bilim dalıdır. Dünyanın yuvarlak olduğu anlaşıldıktan sonra, sıra boyutlarını saptamaya gelmişti. M.S. 3. yüzyılda Eratosthenes, bu boyutları hesaplamayı başardı. Astronomi gibi, coğrafyada da klasik yaklaşım, Claudius Ptoleme ile başladı. Çizdiği dünya haritası yüzyıllar boyu kullanıldı. Coğrafya bilgisi, Diaz ve Kolomb’un gezileriyle artmaya başladı. 17. yüzyıl, büyük keşiflere ve giderek gelişen araştırma yöntemlerine tanık oldu. Modern coğrafyanın ilk eseri Varenius’un kitabı bu yıllarda ortaya çıktı. 19. yüzyılda ise F.H.A. von Humboldt ile Karl Ritter’in çalışmaları dikkati çekti. Bunlardan birincisi fizik ve sistematik coğrafya üzerinde çalışmış, ikincisi ise insan coğrafyası ve bilimin tarih yönleriyle ilgilenmişti. Günümüzde ortaya çıkan en yeni grup, son derece duyarlı sayısal bilgileri toplayarak, coğrafya biliminin matematik modellerini hazırlayabilme yolunda çaba harcamaktadır.

Görsel Kaynaklar: 123
Derlenmiş kaynak: Milliyet Genel Kültür Ansiklopedisi …